بررسی نقش مدیریت منابع آبی در توسعه اقتصادی افغانستان
کلمات کلیدی:
اقتصادسنجی, افغانستان, توسعه اقتصادی, مدیریت منابع آبیچکیده
این تحقیق به هدف بررسی نقش مدیریت منابع آبی در توسعه اقتصادی افغانستان انجام شده است. با توجه به اهمیت حیاتی آب در بخشهای زراعت، انرژی و اشتغال، مدیریت مؤثر این منبع میتواند بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در رشد اقتصادی کشور مطرح باشد. روش تحقیق در این مطالعه کمی بوده و مبتنی بر تحلیل دادههای ثانویه بین سالهای 2005–2022 میباشد که از منابع معتبر بینالمللی گردآوری شده است. برای تحلیل دادهها از مدل رگرسیون چندمتغیره بهمنظور بررسی رابطه بین مدیریت منابع آب و شاخصهای توسعه اقتصادی شامل تولید ناخالص داخلی، تولیدات زراعتی، اشتغال و تولید انرژی استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که مدل مورد استفاده از قدرت توضیحدهی مناسبی برخوردار است (R²=0.764). یافتهها بیانگر آن است که متغیرهای اشتغال و تولید انرژی دارای تأثیر مثبت و معنادار بر رشد اقتصادی افغانستان میباشند، در حالی که متغیرهای مدیریت منابع آب و تولیدات زراعتی با وجود داشتن رابطه مثبت، از نظر آماری معنادار نمیباشند. این امر میتواند ناشی از ضعف ساختارهای مدیریتی، محدودیت زیرساختها و استفاده از شاخصهای جایگزین برای سنجش مدیریت منابع آب در کشور باشد. در مجموع، یافتهها نشان داد که مدیریت منابع آب بهعنوان یک عامل زیربنایی، نقش غیرمستقیم اما مهمی در توسعه اقتصادی افغانستان ایفا میکند و تحقق اثرگذاری آن مستلزم بهبود نظام مدیریتی، توسعه زیرساختهای آبی و افزایش کارایی در بهرهبرداری از منابع آب میباشد.
مراجع
Akbari, M., & Ziaei, S. M. (2022). Toward sustainable water resources management: Critical assessment of integrated water resources management in Afghanistan. Water-Energy-Food Nexus Platform.
Akhundzadah, N. A., & Kassam, K. A. (2025). Water sovereignty as a pathway to food and energy security in Afghanistan. Discover Sustainability, 6(1), 628.
Baidar, K., Ihsan, I., Zahid, S., & Nabavi, S. A. (2024). Climate Change and Its Impact on Water Resource and Ground Water in Afghanistan. Nangarhar University International Journal of Biosciences, 344-347.
Hamdard, M. H., & Gohari, A. (2026). Equity and Cooperation in the Amu Darya Basin: Afghanistan’s Delayed Path to Water Development from Karakum to Qosh Tepa: Historical Asymmetry and Cooperative Adjustment in the Amu Darya Basin (No. EGU26-5464). Copernicus Meetings.
Hanifi, S. M. (2024). Water in Afghanistan: a modern history. Water History, 16(1), 141-164.
Hussainzada, M., Karimi, P., & Bastiaanssen, W. (2023). Water resource management and agricultural productivity in arid regions: Evidence from Afghanistan. Applied Water Science, 13(4), 1–15
Jamalzi, A. R., Ikram, Q. D., Akhtar, F., de Boer, T., & Jaramillo, F. (2026). Drought risk assessment for agriculture in Afghanistan. Stochastic Environmental Research and Risk Assessment, 40(2), 34.
Kakar, Z., & Ahmad, N. (2023). Hydropower development and economic growth nexus: Evidence from Afghanistan. Energy Reports, 9, 1234–1242
Nori, S. M. (2020). Challenges of transboundary water governance in Afghanistan. Central Asian Journal of Water Research (CAJWR) Центральноазиатский журнал исследований водных ресурсов, 6(1), 18-38.
Patterson, L. A., Bryson, S. A., & Doyle, M. W. (2023). Affordability of household water services across the United States. PLoS Water, 2(5), e0000123.
Rahmani, H., & Abid, M. O. (2024). Agriculture Water Management is an Important Approach for Mitigating the Effects of Climate Change in Afghanistan. Nangarhar University International Journal of Biosciences, 528-531.
Saka, F., & Mohammady, A. J. (2024). Future perspective of water budget in the event of three scenarios in Afghanistan using the WEAP program. Engineering Science and Technology, an International Journal, 49, 101602.
Sediqi, A., & Hassani, K. (2024). Assessment of water resource management and agricultural productivity in the Kabul River Basin. Environments, 11(11), 253.
Shams, A. K., & Muhammad, N. S. (2022). Toward sustainable water resources management: critical assessment on the implementation of integrated water resources management and water–energy–food nexus in Afghanistan. Water Policy, 24(1), 1-18.
Shams, M., & Muhammad, S. (2022). Integrated water resources management for sustainable development in Afghanistan. Sustainability, 14(9), 5432
Taraky, Y. M., McBean, E., Binns, A., & Gharabaghi, B. (2024). Advancing water security and agricultural productivity: A case study of transboundary cooperation opportunities in the Kabul river basin. Environments, 11(11), 253.
Thomas, V., & Varzi, M. M. (2020). Challenges of transboundary water governance in Afghanistan. Central Asian Journal of Water Research, 6(2), 45–60.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 مجله علمی مطالعات پژوهشی در علوم انسانی آینده
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
