پذیرش هوش مصنوعی، تقاضای نیروی کار و تحول الزامات مهارتی: شواهد در سطح بنگاه از آگهی‌های شغلی آنلاین

نویسندگان

  • الهام حیدری کارشناسی ارشد اقتصاد نظری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. نویسنده

کلمات کلیدی:

هوش مصنوعی, تقاضای نیروی کار, الزامات مهارتی, پذیرش هوش مصنوعی, آگهی‌های شغلی آنلاین

چکیده

گسترش سریع هوش مصنوعی در حال تغییر فرایندهای تولید، راهبردهای استخدامی بنگاه‌ها و تقاضای آنها برای سرمایه انسانی است؛ با این حال، آثار پذیرش هوش مصنوعی بر تقاضای نیروی کار و الزامات مهارتی در میان بنگاه‌ها و مشاغل مختلف یکسان نیست. پژوهش‌های موجود شواهد مهمی درباره پیامدهای هوش مصنوعی بر اشتغال و تغییر الگوهای مهارتی ارائه کرده‌اند، اما توجه نسبتاً محدودی به این موضوع شده است که پذیرش هوش مصنوعی در سطح بنگاه چگونه می‌تواند به‌طور هم‌زمان حجم تقاضای نیروی کار و ترکیب مهارت‌های موردنیاز در آگهی‌های شغلی آنلاین را تغییر دهد. این پژوهش رابطه میان پذیرش هوش مصنوعی، تقاضای نیروی کار و تحول الزامات مهارتی را با استفاده از شواهد در سطح بنگاه و مبتنی بر داده‌های آگهی‌های شغلی آنلاین بررسی می‌کند. چارچوب تجربی پژوهش، پذیرش هوش مصنوعی را به‌عنوان نوعی تغییر فناورانه در سطح بنگاه در نظر گرفته و بررسی می‌کند که آیا بنگاه‌هایی با سطح بالاتر پذیرش یا مواجهه با هوش مصنوعی، هم شدت استخدام و هم ساختار مهارت‌های موردتقاضای خود را تغییر می‌دهند یا خیر. در این چارچوب، تمایز میان مهارت‌های روتین و غیرروتین، شایستگی‌های فنی و دیجیتال، توانمندی‌های مدیریتی، مهارت‌های شناختی و مهارت‌های بین‌فردی و مکمل مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهش با استفاده از اطلاعات طولی آگهی‌های شغلی، شاخص‌هایی در سطح بنگاه برای اندازه‌گیری تقاضای نیروی کار و شدت مهارت‌های موردنیاز ایجاد کرده و از روش‌های اقتصادسنجی داده‌های پنلی برای شناسایی تفاوت‌های نظام‌مند مرتبط با پذیرش هوش مصنوعی استفاده می‌کند. راهبرد تجربی پژوهش، ناهمگنی میان بنگاه‌ها، ویژگی‌های صنایع، ترکیب مشاغل و تغییرات زمانی را در نظر می‌گیرد تا احتمال تفسیر روابط مشاهده‌شده به‌عنوان پیامد صرفاً تغییرات عمومی بازار کار کاهش یابد. نتایج پژوهش مشخص می‌کند که آیا پذیرش هوش مصنوعی عمدتاً به جانشینی نیروی کار، تکمیل اشتغال موجود یا بازتخصیص تقاضا به سمت ترکیب‌های جدیدی از مهارت‌های انسانی منجر می‌شود. همچنین بررسی می‌شود که آیا آثار پذیرش هوش مصنوعی بر اساس شدت فناورانه بنگاه‌ها و ساختار شغلی آنها متفاوت است یا خیر. با پیوند دادن مستقیم پذیرش هوش مصنوعی به تغییرات رفتاری بنگاه‌ها در انتشار آگهی‌های استخدامی و ساختار مهارت‌های موردتقاضا، این پژوهش دیدگاهی تجربی درباره سازوکارهایی ارائه می‌دهد که از طریق آنها هوش مصنوعی تقاضای نیروی کار را متحول می‌کند. یافته‌های پژوهش به ادبیات اقتصاد نیروی کار کمک می‌کند تا ابعاد مختلف بازآرایی الزامات مهارتی ناشی از پذیرش فناوری و بخش‌هایی از تقاضای اشتغال را که بیشترین حساسیت را نسبت به تغییرات سازمانی مبتنی بر هوش مصنوعی دارند، روشن سازد.

مراجع

Babina T, Fedyk A, He AX, Hodson J. Artificial intelligence, firm growth, and product innovation. Journal of Financial Economics. 2024;151:103745.

McElheran K, Li X, Aghion P, et al. AI adoption in America: Who, what, and where. Journal of Economics & Management Strategy. 2024;33(2):375-415.

Brey B, van der Marel E. The role of human capital in artificial intelligence adoption. Economics Letters. 2024;244:111949.

Choi T, Leigh NG. Artificial intelligence's creation and displacement of labor demand. Technological Forecasting and Social Change. 2024;209:123824.

Bonney K, Breaux C, Buffington C, Dinlersoz E, Foster L, Goldschlag N, et al. The impact of AI on the workforce: Tasks versus jobs? Economics Letters. 2024;244:111971.

Lábaj M, Oleš T, Procházka G. Impact of robots and artificial intelligence on labor and skill demand: Evidence from the UK. Eurasian Business Review. 2025;15:953-1001.

Bughin J. Corporate AI play and short term skill-biased AI change. Technology in Society. 2025;82:102904.

Teutloff O, Einsiedler J, Kässi O, Braesemann F, Mishkin P, del Rio-Chanona RM. Winners and losers of generative AI: Early evidence of shifts in freelancer demand. Journal of Economic Behavior & Organization. 2025;235:106845.

Brynjolfsson E, Li D, Raymond L. Generative AI at work. The Quarterly Journal of Economics. 2025;140(2):889-942.

Alekseeva L, Azar J, Giné M, Samila S. Artificial intelligence adoption and the demand for managerial expertise. Strategic Management Journal. 2026:1-27. doi:10.1002/smj.70099.

Devigili M, Yilmaz ED, Gaba V, Greve H. Skill deprioritization: Reorganizing in the age of generative artificial intelligence. Management Science. 2026. doi:10.1287/mnsc.2025.01859.

Mason C, Chen H, Evans D. AI adoption and firm demand for workers and skills: New insights from Australia. The Australian Journal of Labour Economics. 2026;28(1):1-28

چاپ شده

2026-05-06

شماره

نوع مقاله

مقاله پژوهشی

ارجاع به مقاله

پذیرش هوش مصنوعی، تقاضای نیروی کار و تحول الزامات مهارتی: شواهد در سطح بنگاه از آگهی‌های شغلی آنلاین. (2026). مجله علمی مطالعات پژوهشی در علوم انسانی آینده, 4(1), 12-20. https://journalhi.com/hum/article/view/354

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

1 2 3 4 > >>