حاکمیت سایبری و نقش دولتها در توازن میان آزادیهای فردی و الزامات امنیت ملی در فضای مجازی
کلمات کلیدی:
آزادیهای فردی, امنیت ملی, ،حکمرانی دیجیتال, فضای مجازی, ؛حاکمیت سایبریچکیده
هدف: این پژوهش به واکاوی چالش تعارض میان امنیت ملی و آزادیهای فردی در بستر حاکمیت سایبری میپردازد. موضوع اصلی، دولتها با پارادوکسی دوگانه میان نیاز صیانت از مرزهای دیجیتال در برابر تهدیدات نوین و الزام به حفظ حقوق بنیادین، حریم خصوصی و آزادیهای شهروندان است. هدف تحقیق، ارائه طرحهای تحلیلی برای سیاستهای متوازن در حکمرانی سایتبری است تا ضمن حفظ اقتدار امنیت، از لغزش به سوی اقتدارگرایی دیجیتال جلوگیری شود.
روش: این مطالعه با بررسی کیفی و به روش اسنادی و تحلیلی-تطبیقی انجام شده است. در این پژوهش با تحلیل منابع حقوقی، اسناد سیاسی و تجربیات بینالمللی، نسبت به سیاستهای امنیتی و تضمینهای حقوق بشری ارزیابی شده است. نظریات پژوهشی بر پایه نظریههای حکمرانی شبکههای و تحقیقات چندجانبهگرایی است. تا راهکارهای فراتر از دیدگاههای سنتی دولتمحور، برای مدیریت مدیریت فضای مجازی ارائه میدهد.
یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد، که حکمرانی سایبری موفق مستلزم عبور از تقابل صفر و یک میان امنیت و آزادی است. دستیابی به این هدف مستلزم تلفیق های مختلف از جمله استقرار نظام های شفافیت و پاسخگویی دولت ها در امنیت، بهره گیری از سازوکارهای حقوقی و فنی برای تحدید موجه آزادی ها بر اساس اصول تناسب و ضرورت تحت نظارت قضایی و در حد نهایی مشارکت در مدل های حکمرانی میان دولت ها، بخش خصوصی و جامعه مدنی است. همچنین نتایج نشان می دهد که بیش از حد از ابزارهای کنترلی بدون توجه به حقوق مرتبط، منجر به سرمایه اجتماعی می شود.
نتیجهگیری: برقراری توازن میان کنترل و آزادی، نیازی برای بقای مشروعیت حکمرانی در عصر دیجیتال است. امنيت ملي بدون توجه به حقوق فرد، در بلندمدت با ايجاد بياعتمادي اجتماعي، خود را به خطري براي حفظ سياست بدل ميگرداند. حکمرانی موفق سایبری مستلزم نهادینه کردن «نظارت مستمر» و «مشارکتپذیری» است.
مراجع
احترام، محسن و رشیدی، قاسم (1393). بررسی و وضع قوانین و امنیت سایبری در توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه. مقاله ارائه شده به سومین همایش سراسری علوم و مهندسی دفاعی در سپاه، 1-21.
بحرینی، محمدرسول (1403). چالشها و راهکارهای حفاظت از آزادیهای مدنی در برابر نظارت دیجیتال در فضای مجازی. مقاله ارائه شده به نهمین کنفرانس بینالمللی فقه، حقوق در ایران و جهان اسلام، 1-25.
بذرگر، امیر (1394). نقش دولت و جامعه مدنی در پیشگیری از وقوع جرم در فضای مجازی. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.
برون، مهرداد (1403). حکمرانی سایبری، مفهوم و ضرورت. مقاله ارائه شده به اولین کنفرانس ملی حکمرانی و نظام سیاستگذاری فرهنگی، 1-22.
جعفرینیا، محمدجواد (1403). امنیت در فضای مجازی. تهران: نشر نسیم کوثر.
جلالیشاد، سیدمهدی (1403). فضای مجازی در نظم حقوقی. تهران: نشر ارشدان.
حاتمی، فاطمه و حیدری، کوثر (1403). حاکمیت و رهبری دیجیتال. مقاله ارائه شده به اولین همایش ملی حسابداری و مدیریت کسبوکار در دنیای دیجیتال، 1-25.
حسینپور، پری و صابرنژاد، علی (1394). آزادی اطلاعات در فضای سایبر از منظر حقوق بینالملل. تهران: نشر مجد.
شمعی، محمد و احمدی، سیدمحمدصادق (1399). تقابل و توازن امنیت و آزادی در دولت قانونمدار. تهران: نشر میزان.
غلامی، مصطفی (1399). فضای مجازی از دریچه قانون. تهران: نشر شیل.
فرزامنیا، نیما و عبدی، بهنام (1402). ارائه چهارچوب معماری حاکمیت امنیت سایبری در سازمانهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران. نشریه علوم و فنون نظامی، 19(64): 241-268.
معطری، محمدعلی و مصلینژاد، احمد (1403). امنیت سایبری اتحادیه اروپا: فرصتها، تهدیدات و اقدامات. مقاله ارائه شده به اولین کنفرانس بینالمللی فناوری اطلاعات، مدیریت و کامپیوتر، 1-20.
ملکی، روحالله و جمالی، جواد (1403). مطالعه مقایسهای قوانین سایبری چین، ایالات متحده آمریکا و روسیه، بایستهها و ضرورتهای امنیت سایبری جمهوری اسلامی ایران. نشریه آماد و فناوری دفاعی، 7(23): 77-108.
مؤمنی، حسین (1403). نظریهها و رویکردها در فضای مجازی. تهران: نشر زرنوشت.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 مجله علمی مطالعات پژوهشی در حقوق آینده
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
