تحلیل تطبیقی نقش دولت ایران و انگلستان در طراحی الگوهای پیشگیرانه جرایم سایبری نوظهور با تأکید بر سازوکارهای حقوقی و نهادی

چکیده

جرایم سایبری نوظهور در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام‌های حقوقی در سراسر جهان تبدیل شده‌اند. این جرایم که شامل حملات پیچیده سایبری، نفوذ به داده‌های حیاتی، سرقت هویت دیجیتال و سوءاستفاده از زیرساخت‌های اطلاعاتی هستند، نیازمند الگوهای پیشگیرانه‌ای فراتر از روش‌های سنتی مقابله با جرم‌اند. دولت‌ها در این میان نقشی کلیدی در طراحی و اجرای سیاست‌های پیشگیرانه ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی به بررسی نقش دولت ایران و انگلستان در طراحی الگوهای پیشگیرانه جرایم سایبری نوظهور می‌پردازد و بر سازوکارهای حقوقی و نهادی دو کشور متمرکز است. داده‌های پژوهش بر پایه منابع علمی معتبر، قوانین ملی، گزارش‌های رسمی و یافته‌های پژوهشی بین‌المللی گردآوری شده و از روش توصیفی–تحلیلی و مقایسه‌ای بهره گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که انگلستان با تکیه بر نهادهای تخصصی همچون مرکز امنیت سایبری ملی و سیاست‌های هماهنگ اتحادیه اروپا، چارچوبی منسجم‌تر برای پیشگیری از جرایم سایبری ایجاد کرده است. در مقابل، ایران اگرچه قوانین متعددی در حوزه جرایم رایانه‌ای تصویب کرده، اما همچنان با چالش‌هایی در زمینه هماهنگی نهادی، روزآمدسازی قوانین و توسعه ظرفیت‌های پیشگیرانه مواجه است. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که بهره‌گیری از الگوهای موفق انگلستان، به‌ویژه در زمینه همکاری بین‌نهادی، آموزش عمومی و تنظیم‌گری شفاف، می‌تواند به بهبود رویکردهای پیشگیرانه در نظام حقوقی ایران کمک کند.