نوسان‌های کوانتومی در داوری شهودی و قدرت پیش‌بینی آن‌ها در تکالیف شناختی پیچیده

چکیده

قضاوت شهودی یکی از نیروهای محوری در تصمیم‌گیری انسان است، به‌ویژه در موقعیت‌هایی که با عدم‌قطعیت، فشار زمانی و بار شناختی بالا همراه هستند. در سال‌های اخیر، رویکردهای نوین «شناخت کوانتومی» مطرح کرده‌اند که پردازش شهودی لزوماً از ساختارهای احتمال‌محور کلاسیک پیروی نمی‌کند و در عوض الگوهایی از نوسان، نااطمینانی و تداخل را نشان می‌دهد که مشابه مفاهیم بنیادی در نظریه‌های کوانتومی هستند. پژوهش حاضر بررسی می‌کند که آیا نوسان‌های قابل‌اندازه‌گیری در پاسخ‌های شهودی می‌توانند دقت عملکرد افراد را در تکالیف شناختی پیچیده پیش‌بینی کنند یا خیر. برای این منظور، داده‌های رفتاری، روان‌فیزیولوژیک و زمان‌بندی تصمیم‌ها از شرکت‌کنندگان جمع‌آوری شد؛ شرکت‌کنندگانی که مجموعه‌ای از تکالیف چندمرحله‌ای و تصمیم‌های سریع را انجام دادند که به‌طور اختصاصی برای فعال‌سازی شهود طراحی شده بودند. ثبت هم‌زمان EEG و شاخص‌های فیزیولوژیک برای استخراج نوسان‌های لحظه‌به‌لحظه در قضاوت شهودی به‌کار رفت، و سپس این داده‌ها با دقت عملکرد و مقیاس‌های بار شناختی مقایسه شدند. نتایج نشان داد که تصمیم‌های شهودی دارای الگوهای نوسان متمایزی هستند که بیشتر با مدل‌های احتمالاتی کوانتومی هم‌خوانی دارند تا ساختارهای خطی و کلاسیک. شرکت‌کنندگانی که دامنه نوسان‌های بیشتری در بازه‌های زمانی کلیدی نشان دادند، در تکالیف پیچیده دقت بالاتری داشتند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که شهود ممکن است از سازوکاری غیرکلاسیک پیروی کند که به شدت تحت‌تأثیر شرایط محیطی، عدم‌قطعیت و یکپارچه‌سازی پویا‌ی اطلاعات است. تحلیل‌های تکمیلی نشان داد که برهم‌کنش میان برانگیختگی هیجانی و پیچیدگی شناختی نیز رابطه نوسان–دقت را تقویت می‌کند، و این امر حاکی از ساختار چندلایه در کارکرد شهود انسانی است. این پژوهش با ایجاد پیوند تجربی میان نوسان‌های الهام‌گرفته از نظریه کوانتوم و عملکرد شهودی، به توسعه چارچوب‌های نظری نوین کمک می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که مدل‌های احتمالاتی کوانتومی می‌توانند ظرفیت پیش‌بینی رفتار انسان را در محیط‌های تصمیم‌گیری پیچیده افزایش دهند و ابزارهای بهتری برای تحلیل تصمیم‌های شهودی فراهم آورند. این یافته‌ها برای حوزه‌هایی مانند تصمیم‌گیری بالینی، برنامه‌ریزی راهبردی و محیط‌های حساس به خطا ارزش عملی دارند..