بررسی تأثیر تحول دیجیتال در نظامهای پرداخت بر بهرهوری سرمایه انسانی و دقت تمکین مالیاتی در شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی سالهای 1399 تا 1404
کلمات کلیدی:
تحول دیجیتال, نظامهای پرداخت, بهرهوری سرمایه انسانی, تمکین مالیاتی, شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهرانچکیده
تحول دیجیتال در سالهای اخیر به یکی از مؤلفههای اثرگذار بر ساختار عملیاتی، مالی و مدیریتی بنگاههای اقتصادی تبدیل شده است. توسعه زیرساختهای پرداخت الکترونیکی، گسترش ابزارهای پرداخت غیرحضوری، افزایش قابلیت ثبت و پردازش برخط تراکنشها و شکلگیری سامانههای یکپارچه اطلاعات مالی، علاوه بر تغییر فرایندهای انجام مبادلات، ظرفیت جدیدی برای ارتقای بهرهوری سرمایه انسانی و بهبود کیفیت اطلاعات مورد استفاده در فرایندهای مالیاتی ایجاد کرده است. با این حال، آثار تحول دیجیتال بر عملکرد نیروی انسانی و رفتار مالیاتی شرکتها لزوماً یکسان نیست و میتواند تحت تأثیر کیفیت زیرساختهای اطلاعاتی، قابلیتهای مدیریتی، سطح مهارت کارکنان، ساختار کنترلهای داخلی و میزان یکپارچگی دادههای مالی قرار گیرد. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تحول دیجیتال در نظامهای پرداخت بر بهرهوری سرمایه انسانی و دقت تمکین مالیاتی شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ انجام میشود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر رویکرد تجربی است. جامعه آماری شامل شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران است که بر اساس معیارهای از پیش تعیینشده، اطلاعات مالی و عملیاتی قابل اتکا برای دوره مورد مطالعه در اختیار دارند. دادههای پژوهش از صورتهای مالی، گزارشهای سالانه و اطلاعات منتشرشده شرکتها استخراج و پس از اعمال معیارهای انتخاب نمونه، برای ساخت متغیرهای پژوهش مورد استفاده قرار میگیرند. در این چارچوب، تحول دیجیتال در نظامهای پرداخت بهعنوان متغیر توضیحی اصلی و بهرهوری سرمایه انسانی و دقت تمکین مالیاتی بهعنوان متغیرهای پیامدی مورد بررسی قرار میگیرند. همچنین، مجموعهای از متغیرهای کنترلی مرتبط با ویژگیهای مالی، عملیاتی و ساختاری شرکتها در مدلهای تجربی لحاظ خواهد شد. نوآوری پژوهش در پیوند همزمان سه حوزه تحول دیجیتال، بهرهوری سرمایه انسانی و تمکین مالیاتی در سطح شرکتهای بورسی ایران است؛ حوزههایی که در بسیاری از مطالعات پیشین بهصورت جداگانه بررسی شدهاند. تمرکز بر دوره ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ نیز امکان بررسی رفتار شرکتها در دورهای را فراهم میکند که استفاده از ابزارهای دیجیتال، پرداختهای الکترونیکی و سامانههای اطلاعاتی مالی با سرعت بیشتری در محیط کسبوکار توسعه یافته است. انتظار میرود یافتههای پژوهش بتواند شواهد تجربی مناسبی درباره نحوه ارتباط دیجیتالیشدن فرایندهای پرداخت با بهرهوری نیروی انسانی و کیفیت تمکین مالیاتی ارائه کرده و مبنایی برای تصمیمگیری مدیران شرکتها، سیاستگذاران بازار سرمایه و متولیان نظام مالیاتی فراهم آورد.
مراجع
Adhikari B, Alm J, Harris TF. Small business tax compliance under third-party reporting. Journal of Public Economics. 2021;203:104514. doi:10.1016/j.jpubeco.2021.104514.
Du X, Jiang K. Promoting enterprise productivity: The role of digital transformation. Borsa Istanbul Review. 2022;22(6):1165-1181. doi:10.1016/j.bir.2022.08.005.
Campanella F, Serino L, Battisti E, Giakoumelou A, Karasamani I. FinTech in the financial system: Towards a capital-intensive and high competence human capital reality? Journal of Business Research. 2023;155:113376. doi:10.1016/j.jbusres.2022.113376.
Heubeck T. Managerial capabilities as facilitators of digital transformation? Dynamic managerial capabilities as antecedents to digital business model transformation and firm performance. Digital Business. 2023;3(1):100053. doi:10.1016/j.digbus.2023.100053.
Chen Y, Yi Y. Digitalization of tax administration and corporate performance: Evidence from China. International Review of Financial Analysis. 2023;90:102859. doi:10.1016/j.irfa.2023.102859.
Chen M, Zhao K, Jin W. Corporate digital transformation and tax avoidance: Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal. 2024;85:102400. doi:10.1016/j.pacfin.2024.102400.
Zhang Q, She J. Digital transformation and corporate tax avoidance: An analysis based on multiple perspectives and mechanisms. PLoS ONE. 2024;19(9):e0310241. doi:10.1371/journal.pone.0310241.
Chen S, Liu Z, Cai W. Digital transformation and tax compliance in Chinese industrial sector. International Review of Financial Analysis. 2025;102:104116. doi:10.1016/j.irfa.2025.104116.
Cai C, Zhou L, Liu D. Dynamic relationship between tax reputation, digital transformation, and corporate tax compliance in financial markets. International Review of Financial Analysis. 2025;104:104258. doi:10.1016/j.irfa.2025.104258.
Ouyang J, Liu S, Li H. How does the development of digital finance affect small business tax compliance? Empirical evidence from China. China Economic Review. 2023;80:101971. doi:10.1016/j.chieco.2023.101971.
Xie K, Huang W. The impact of digital transformation on corporate tax avoidance: Evidence from China. Discrete Dynamics in Nature and Society. 2023;2023:8597326. doi:10.1155/2023/8597326.
Guo X, Li M, Wang Y, Mardani A. Does digital transformation improve the firm’s performance? From the perspective of digitalization paradox and managerial myopia. Journal of Business Research. 2023;163:113868. doi:10.1016/j.jbusres.2023.113868.
غریب م، دارابی ر، حمیدیان م. چهارچوب مفهومی برای حکمرانی و مدیریت دادهها در مالیات دیجیتال: یک بررسی نظاممند برای صورتحسابهای الکترونیکی. پژوهشنامه مالیات. ۱۴۰۳؛۳۲(۱۱۰).
رجبی خانقاه ع، رضایی ع. نقش تحول دیجیتال سازمانی بر رابطه بین افشای اطلاعات مالی و کارایی نوآوری. چشمانداز حسابداری و مدیریت. ۱۴۰۳؛۷(۹۳).
زندی ا. افزایش سطح حباب قیمت سهام شرکتها بر ارتباط بین تحول دیجیتال شرکتی و ریسک سقوط قیمت سهام. پژوهشهای راهبردی بودجه و مالی. ۱۴۰۴؛۶(۱).
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 مجله علمی مطالعات پژوهشی در مدیریت آینده

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.


