ارزیابی راهبردهای معماری ریجنراتیو برای ارتقای عملکرد فضایی و بهزیستی اجتماعی در مجتمع‌های آموزشی نسل آینده

چکیده

گذار از الگوی پایداری به رویکرد ریجنراتیو در معماری، انتظارات جدیدی را از فضاهای آموزشی ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که مدارس و مجتمع‌های آموزشی نه‌تنها به‌عنوان مصرف‌کنندگان منابع، بلکه به‌عنوان سامانه‌هایی فعال در ارتقای کیفیت فضایی، بهزیستی اجتماعی و تعادل اکولوژیک شناخته می‌شوند. با وجود پژوهش‌های متعدد در حوزه طراحی پایدار مدارس، بررسی نظام‌مند تأثیر راهبردهای معماری ریجنراتیو بر عملکرد فضایی و بهزیستی اجتماعی در مجتمع‌های آموزشی نسل آینده همچنان محدود است. هدف این پژوهش، توسعه چارچوبی ارزیابانه برای تحلیل هم‌زمان این دو بُعد در بستر معماری آموزشی است. در این پژوهش از روش تحقیق ترکیبی استفاده شده است که شامل تحلیل عملکرد فضایی، ارزیابی پس از بهره‌برداری و مطالعه تطبیقی نمونه‌های معاصر از مجتمع‌های آموزشی با رویکرد ریجنراتیو یا پایداری پیشرفته می‌باشد. داده‌های کمی از شاخص‌های کارایی فضایی، عملکرد محیطی و الگوهای استفاده از فضا استخراج شده و داده‌های کیفی از طریق سنجش بهزیستی کاربران و تحلیل رفتار فضایی گردآوری شده‌اند. چارچوب تحلیلی پژوهش، راهبردهای طراحی ریجنراتیو از جمله طراحی زیست‌دوست، انعطاف‌پذیری فضایی و پاسخ‌گویی به بستر را با شاخص‌های اجتماعی و فضایی تلفیق می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که راهبردهای معماری ریجنراتیو به‌طور معناداری موجب ارتقای عملکرد فضایی و افزایش بهزیستی اجتماعی در محیط‌های آموزشی می‌شوند. این یافته‌ها نقش کلیدی پیکربندی فضایی و کیفیت تعاملات اجتماعی را در تحقق پایداری اجتماعی برجسته می‌سازد. پژوهش حاضر با ارائه شواهد داده‌محور، رویکردی کاربردی برای طراحی مجتمع‌های آموزشی آینده ارائه می‌دهد که قادر به تولید ارزش‌های مثبت فضایی و اجتماعی هستند.