تحلیل تجربی نقش حسابداران حرفهای در بهبود کارایی فرآیند اطلاعات مالی و اثربخشی مالیاتستانی با تأکید بر نظام مدیریت مالی بنگاههای اقتصادی ایران
چکیده
نظام مالیاتی کارآمد و فرآیند اطلاعات مالی شفاف، دو رکن اساسی حکمرانی مالی در اقتصادهای در حال توسعه محسوب میشوند. در سالهای اخیر، تحول دیجیتال در نظامهای مالیاتی و افزایش الزامات افشا، نقش حسابداران حرفهای را در تضمین کیفیت اطلاعات مالی و ارتقای انضباط مالیاتی پررنگتر کرده است. با این حال، در ادبیات داخلی، پیوند تجربی میان کارایی فرآیند اطلاعات مالی، ساختار مدیریت مالی بنگاهها و اثربخشی مالیاتستانی کمتر به صورت یک مدل یکپارچه بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تجربی نقش حسابداران حرفهای در بهبود کارایی فرآیند اطلاعات مالی و اثر آن بر اثربخشی مالیاتستانی در بنگاههای اقتصادی ایران انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره 1398 تا 1402 است. دادههای مالی از صورتهای مالی حسابرسیشده و گزارشهای رسمی استخراج شده و شاخصهای کارایی فرآیند اطلاعات مالی با استفاده از معیارهای کیفیت گزارشگری، اقلام تعهدی اختیاری و بهموقع بودن افشا اندازهگیری شدهاند. اثربخشی مالیاتستانی نیز بر مبنای نرخ مؤثر مالیاتی و شکاف مالیاتی دفتری–مالیاتی سنجیده شده است. مدل پژوهش با استفاده از رگرسیون دادههای تابلویی و آزمونهای تشخیصی مربوطه برآورد شده است. نتایج نشان میدهد حضور حسابداران حرفهای با سطح تخصص بالاتر و استقرار نظام مدیریت مالی ساختارمند، بهطور معناداری کارایی فرآیند اطلاعات مالی را افزایش میدهد. همچنین کارایی بالاتر فرآیند اطلاعات مالی منجر به کاهش رفتارهای تهاجمی مالیاتی و افزایش انطباق مالیاتی میشود. یافتهها حاکی از آن است که اثر غیرمستقیم نقش حسابداران از طریق بهبود کیفیت اطلاعات، بر اثربخشی مالیاتستانی معنادار و اقتصادی است. پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب تجربی یکپارچه، شواهدی برای سیاستگذاران مالی و مالیاتی فراهم میکند و نشان میدهد تقویت جایگاه حرفه حسابداری در ساختار مدیریت مالی بنگاهها میتواند به ارتقای شفافیت، کاهش شکاف مالیاتی و بهبود کارایی نظام مالیاتی منجر شود.
مراجع
Hanlon M, Heitzman S. Tax avoidance and financial reporting transparency: Evidence from international settings. J Account Econ. 2020;69(2–3):101310.
De Simone L, Sansing R, Seidman JK. When are enhanced relationship tax compliance programs mutually beneficial? Account Rev. 2020;95(1):197–223.
OECD. Tax Administration 2022: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies. Paris: OECD Publishing; 2022.
Alm J, Duncan D. Estimating tax compliance models with international data. Public Finance Rev. 2021;49(2):153–185.
Bird RM, Davis-Nozemack K. Tax avoidance as a sustainability problem. J Bus Ethics. 2021;171(4):1009–1025.
Chen S, Chen X, Cheng Q. Financial reporting quality and corporate tax aggressiveness: Evidence from emerging markets. Int Rev Financ Anal. 2022;81:102090.
Hope OK, Ma M, Thomas WB. Tax avoidance and geographic earnings disclosure. J Account Res. 2020;58(2):455–492.
Armstrong CS, Guay WR, Weber JP. The role of information and financial reporting in corporate governance and tax outcomes. Contemp Account Res. 2021;38(4):2685–2720.
OECD. Tax Administration 2023: Digital Transformation and Tax Compliance. Paris: OECD Publishing; 2023.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 مجله علمی مطالعات پژوهشی در حسابداری آینده
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
