تحلیل یکپارچه بازآرایی میکروبیوم روده و پویایی بیومارکرهای مولکولی در گردش خون پس از پایبندی بلندمدت به رژیم بدون گلوتن در بیماران بزرگسال مبتلا به بیماری سلیاک

نویسندگان

  • محمد کرمی هرستانی - استادیار و فوق تخصص گوارش و کبد، بخش داخلی، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان هاجر، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران. نویسنده

کلمات کلیدی:

بیماری سلیاک, میکروبیوم روده, رژیم بدون گلوتن, بیومارکرهای مولکولی, هموستاز روده

چکیده

 بیماری سلیاک یک اختلال مزمن خودایمنی وابسته به مصرف گلوتن است که در افراد دارای زمینه ژنتیکی مستعد ایجاد می‌شود. اگرچه رژیم غذایی بدون گلوتن به عنوان درمان اصلی این بیماری شناخته می‌شود، شواهد جدید نشان می‌دهد که تغییرات میکروبیوم روده و برخی اختلالات مولکولی ممکن است حتی پس از سال‌ها پایبندی به رژیم درمانی به طور کامل برطرف نشوند. بررسی همزمان تغییرات میکروبی و بیومارکرهای مولکولی می‌تواند درک دقیق‌تری از روند بهبود بیماران و بازسازی محیط زیستی روده فراهم کند. هدف: هدف این پژوهش، تحلیل یکپارچه تغییرات میکروبیوم روده و پویایی بیومارکرهای مولکولی در گردش خون در بیماران بزرگسال مبتلا به سلیاک پس از پایبندی بلندمدت به رژیم بدون گلوتن بود. روش بررسی: در این مطالعه از یک چارچوب تحلیلی طولی مبتنی بر داده‌های بالینی منتشرشده استفاده شد. ترکیب میکروبیوم روده از طریق روش‌های توالی‌یابی پیشرفته و بیومارکرهای مولکولی شامل شاخص‌های التهابی، نشانگرهای نفوذپذیری روده، میانجی‌های ایمنی و برخی شاخص‌های متابولیکی مورد ارزیابی قرار گرفتند. ارتباط میان تغییرات میکروبی و نوسانات بیومارکرها با استفاده از رویکردهای تحلیلی چندبعدی بررسی شد. یافته‌ها: پایبندی بلندمدت به رژیم بدون گلوتن با بازآرایی قابل توجه میکروبیوم روده همراه بود. جمعیت برخی باکتری‌های مفید افزایش یافت و نشانه‌های دیس‌بیوز میکروبی کاهش پیدا کرد. همزمان، شاخص‌های التهابی گردش خون کاهش و نشانگرهای سلامت سد روده بهبود یافتند. تحلیل‌های تلفیقی نشان داد که بهبود ساختار میکروبی با وضعیت مطلوب‌تر بیومارکرهای مولکولی ارتباط مستقیم دارد. با این حال، بازگشت کامل ترکیب میکروبی به وضعیت افراد سالم در همه بیماران مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: رژیم بدون گلوتن در بلندمدت موجب بهبود چشمگیر اما ناقص اکوسیستم میکروبی روده و شاخص‌های مولکولی مرتبط با بیماری سلیاک می‌شود. ترکیب ارزیابی میکروبیوم و بیومارکرهای مولکولی می‌تواند رویکردی ارزشمند برای پایش درمان و طراحی مداخلات تغذیه‌ای دقیق‌تر در آینده باشد.

مراجع

Valitutti F, Fasano A. Coeliac disease and microbiota: is it time for personalised interventions? BMJ Nutrition, Prevention & Health. 2025;8:e001100.

Ait Said H, El Amrani N, Chabaa L, El Yousfi M, Benajah DA, Ibrahimi A. Variations in gut microbiota in celiac disease patients: a systematic review. Middle East Journal of Digestive Diseases. 2025;17(3):e1649.

Morcillo Serrano MM, García-Montero C, Moreno-Fernández J, Bermúdez-Silva FJ, Tinahones FJ, Macías-González M. Effect of a Gluten-Free Diet on the Intestinal Microbiota in Patients with Celiac Disease. Antibiotics. 2025;14(8):785.

Al-Toma A, Kurppa K, Mulder CJJ, Rostami K, Hadjivassiliou M, Cellier C, et al. European Society for the Study of Coeliac Disease Guidelines for Adults 2025. United European Gastroenterology Journal. 2025;13(12):1855-1897.

Yao S, Zhao Y, Li J, Zhang H, Wang Y, Chen X, et al. Integrated analysis of fecal microbiota and metabolomics reveals microbial-metabolic signatures in celiac disease. Frontiers in Microbiology. 2025;16:1636007.

Xue S, Wang H, Zhang Y, Liu J, Zhao L, Chen W, et al. Integrated fecal macrogenomic and metabolomic analyses reveal microbial and metabolic alterations in celiac disease. Journal of Translational Medicine. 2025;23:69.

Pryor JC, Arrieta MC, Verdu EF, Galipeau HJ, Caminero A, Sherman PM, et al. Microbial-derived peptidases are altered in celiac disease and associated with gluten-free diet adaptation. Gut Microbes. 2025;17(1):2500063.

Costigan CM, Penny H, Baggus EMR, Rej A, Sanders DS, Aziz I, et al. One Year of Gluten-Free Diet Impacts Gut Function and Microbiome in Celiac Disease. Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology. 2024;18(4):1047-1065.

Vacca M, Celano G, Calabrese FM, Portincasa P, Gobbetti M, De Angelis M. The Controversial Role of Human Gut Lachnospiraceae. Microorganisms. 2020;8(4):573.

Caminero A, Galipeau HJ, McCarville JL, Johnston CW, Bernier SP, Russell AK, et al. Duodenal Bacteria From Patients With Celiac Disease and Healthy Subjects Distinctly Affect Gluten Breakdown and Immunogenicity. Gastroenterology. 2016;151(4):670-683.

D'Argenio V, Salvatore F. The role of the gut microbiome in the healthy adult status. Clinica Chimica Acta. 2015;451:97-102.

Leonard MM, Sapone A, Catassi C, Fasano A. Celiac Disease and Nonceliac Gluten Sensitivity. JAMA. 2017;318(7):647-656.

Verdu EF, Galipeau HJ, Jabri B. Novel players in coeliac disease pathogenesis. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology. 2025;22:89-103.

Caio G, Volta U, Sapone A, Leffler DA, De Giorgio R, Catassi C, et al. Celiac disease: a comprehensive current review. BMC Medicine. 2019;17:142.

Lebwohl B, Sanders DS, Green PHR. Coeliac disease. Lancet. 2018;391(10115):70-81.

چاپ شده

2025-12-28

شماره

نوع مقاله

مقاله پژوهشی

ارجاع به مقاله

تحلیل یکپارچه بازآرایی میکروبیوم روده و پویایی بیومارکرهای مولکولی در گردش خون پس از پایبندی بلندمدت به رژیم بدون گلوتن در بیماران بزرگسال مبتلا به بیماری سلیاک. (2025). مجله علمی مطالعات پژوهشی در علوم پایه و علوم پزشکی آینده, 3(1). https://journalhi.com/sci/article/view/122-148

مقالات بیشتر خوانده شده از همین نویسنده

مقالات مشابه

1-10 of 17

همچنین می توانید برای این مقاله یک جستجوی شباهت پیشرفته را شروع کنید را انجام دهید.