بررسی نقش عملکرد خانواده و افسردگی در پیش بینی گرایش به مصرف مواد در دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر برازجان

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی نقش عملکرد خانواده و افسردگی در پیش بینی گرایش به مصرف مواد در دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر برازجان انجام گرفت. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان متوسطه دوم شهر برازجان در سال تحصیلی 403-404 بود که از میان آن‌ها، نمونه‌ای به حجم 300 نفر (147 دختر و 153 پسر) به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه سنجش خانواده (FAD)، پرسشنامه افسردگی بک (BDI-II) و مقیاس آمادگی به اعتیاد (APS)  استفاده گردید. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه و آزمون تی مستقل تحلیل شدند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که عملکرد خانواده و افسردگی، پیش بینی کننده های معنادار گرایش به مصرف مواد هستند (p<0/001 ،f=759/844) و در مجموع 5/83 درصد از واریانس گرایش به مصرف مواد را تبیین می‌کنند. همچنین عملکرد خانواده به عنوان یک کل، توان پیش‌بینی کنندگی معناداری برای گرایش به مصرف مواد داشت (r=0/913). بین سطح افسردگی و گرایش به مصرف مواد نیز همبستگی مثبت و معناداری مشاهده شد (r=0/829). علاوه بر این، تفاوت‌های جنسیتی معناداری در عملکرد خانواده و افسردگی مشاهده گردید؛ به گونه ای که دانش‌آموزان دختر عملکرد خانواده مطلوب‌تری گزارش کردند، در حالی که پسران سطوح بالاتری از افسردگی و گرایش به مصرف مواد داشتند. به طور کلی، یافته ها نشان داد که عملکرد مطلوب خانواده نقش محافظتی مهمی در برابر گرایش به مصرف مواد دارد و افسردگی می تواند به عنوان یکی از عوامل خطر مهم در این زمینه شناخته شود. همچنین تفاوت‌های جنسیتی به دست آمده ضرورت توجه به برنامه‌های پیشگیرانه و مداخلاتی متناسب با ویژگی‌های هر جنس را برجسته می‌سازد.