نقش تربیتی خانواده در ترویج مقاومت و گفتمان الهی جهاد و شهادت در اندیشه رهبر شهید امام خامنه‌ای
کلمات کلیدی:
خانواده, تربیت دینی, فرهنگ مقاومت, جهاد, شهادتچکیده
خانواده در اندیشه اسلامی به‌عنوان نخستین و مهم‌ترین نهاد تربیتی، نقش بنیادینی در شکل‌گیری باورها، ارزش‌ها و هویت دینی فرزندان ایفا می‌کند. بسیاری از نگرش‌ها و الگوهای رفتاری انسان در بستر خانواده شکل می‌گیرد و از همین رو این نهاد در انتقال و نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اجتماعی جایگاهی اساسی دارد. در میان آموزه‌های اسلامی، فرهنگ مقاومت و گفتمان الهی جهاد و شهادت از مفاهیم بنیادینی است که در تقویت روحیه ایثار، مسئولیت‌پذیری، ظلم‌ستیزی و دفاع از ارزش‌های الهی نقش مهمی دارد. در چنین چارچوبی، خانواده می‌تواند به‌عنوان نخستین محیط تربیتی، زمینه پرورش نسلی آگاه، متعهد و مقاوم در برابر چالش‌های فرهنگی و اجتماعی را فراهم سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین نقش تربیتی خانواده در ترویج فرهنگ مقاومت و گفتمان الهی جهاد و شهادت انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که خانواده از چه طریق و با چه سازوکارهای تربیتی می‌تواند در نهادینه‌سازی فرهنگ مقاومت و تقویت روحیه جهاد و شهادت در میان فرزندان نقش‌آفرینی کند. روش تحقیق در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای و متون دینی است. در این پژوهش تلاش شده است با بررسی آموزه‌های اسلامی و دیدگاه‌های تربیتی مرتبط با خانواده، ابعاد و کارکردهای تربیتی آن در انتقال ارزش‌های مقاومت تحلیل شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که الگوپذیری فرزندان از رفتار و باورهای والدین، آموزش و تبیین ارزش‌های دینی در محیط خانواده، ایجاد انسجام عاطفی و معنوی میان اعضای خانواده و آشنایی فرزندان با سیره پیامبر اکرم(ص)، اهل‌بیت(ع) و الگوهای ایثار و فداکاری از مهم‌ترین عوامل مؤثر در نهادینه شدن فرهنگ مقاومت و تقویت روحیه جهاد و شهادت در نسل جدید به شمار می‌آید.
مراجع
ابن‌بابویه، محمد بن علی (شیخ صدوق). 1404ق. من لا یحضره الفقیه. قم: جامعه مدرسین.
جوادی آملی، عبدالله. 1389. تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ جهاد و دفاع در قرآن. قم: اسراء.
جعفری، محمدتقی. 1382. انسان و ارزش‌های والا. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ساعی، محمد. 1392. فرهنگ مقاومت در اندیشه اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین. 1374. المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین. 1380. بررسی‌های اسلامی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
غزالی، ابوحامد محمد. 1382. احیاء علوم الدین. ترجمه فارسی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
فرجی، محمد. 1396. جامعه‌شناسی خانواده. تهران: سمت.
کلانتری، عباس. 1395. خانواده و تربیت دینی. تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
گنجی، حمزه. 1394. روانشناسی عمومی. تهران: ساوالان.
مکارم شیرازی، ناصر. 1390. تفسیر نمونه. قم: دارالکتب الاسلامیه.
مصباح یزدی، محمدتقی. 1393. آموزش عقاید. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی. 1387. مجموعه آثار. تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی. 1390. جهاد در اسلام. تهران: صدرا.
معین، محمد. 1386. فرهنگ فارسی معین. تهران: امیرکبیر.
نراقی، ملا احمد. 1385. معراج السعاده. قم: هجرت.
Olson, David H. 2000. Circumplex Model of Marital and Family Systems. Minnesota: University of Minnesota.
Bandura, Albert. 1977. Social Learning Theory. New Jersey: Prentice Hall.
Bowlby, John. 1988. A Secure Base: Parent‑Child Attachment and Healthy Human Development. New York: Basic Books.
Ainsworth, Mary. 1979. Infant‑Mother Attachment. American Psychologist.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 مجله علمی مطالعات پژوهشی در روانشناسی آینده
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
