مدل سکوت محافظتی و تاثیر آن بر تنظیم استرس، کنترل مرزهای اجتماعی و بهزیستی روانی

چکیده

سکوت در پژوهش‌های روان‌شناختی غالباً به‌عنوان حالتی منفعل یا نشانه‌ای از کناره‌گیری اجتماعی بررسی شده است. با این حال، شواهد نوین نشان می‌دهد که سکوتِ آگاهانه می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد فعال خودتنظیمی عمل کرده و فرد را در برابر آسیب‌های روانی و اجتماعی محافظت کند. پژوهش حاضر با ارائه و آزمون تجربی «مدل سکوت محافظتی»، سکوت را به‌عنوان سازوکاری کارکردی برای تنظیم استرس، کنترل مرزهای اجتماعی و ارتقای بهزیستی روانی مفهوم‌سازی می‌کند. این مدل، مبتنی بر نظریه‌های معاصر تنظیم هیجان و خودتعیین‌گری، سکوت را نه به‌مثابه اجتناب، بلکه به‌عنوان شکلی از گسست محافظتی و آگاهانه در برابر فشارهای هیجانی و اجتماعی در نظر می‌گیرد. در این مطالعه، با استفاده از ابزارهای روان‌سنجی معتبر، روابط بین سکوت محافظتی، توانایی تنظیم استرس، ادراک کنترل مرزهای اجتماعی و بهزیستی روانی بررسی شد. تحلیل‌های آماری چندمتغیره شامل همبستگی، رگرسیون سلسله‌مراتبی و مدل‌یابی معادلات ساختاری به‌کار گرفته شدند. نتایج نشان داد سکوت محافظتی به‌طور معناداری با کاهش استرس ادراک‌شده، افزایش کنترل مرزهای اجتماعی و بهزیستی روانی بالاتر مرتبط است. همچنین، کنترل مرزهای اجتماعی نقش میانجی جزئی در رابطه بین سکوت محافظتی و بهزیستی روانی ایفا می‌کند که بیانگر عملکرد مستقیم و غیرمستقیم سکوت به‌عنوان سپر روانی است. این یافته‌ها با تمایز قائل‌شدن میان سکوت سازگارانه و تنهایی آسیب‌زا، نقش تطبیقی سکوت را در محیط‌های اجتماعی پرتحریک معاصر برجسته می‌سازند. مدل سکوت محافظتی چشم‌اندازی نوین برای پژوهش‌های سلامت روان، مداخلات بالینی و مدیریت استرس اجتماعی ارائه می‌دهد و سکوت را به‌عنوان منبعی روان‌شناختی برای تاب‌آوری و سلامت ذهنی بازتعریف می‌کند.