سهمیهبندی اعتباری و تخصیص نامناسب منابع مالی در تسهیلات کشاورزی ارزیابی پویای بانک کشاورزی ایران
کلمات کلیدی:
سهمیهبندی اعتباری, تخصیص منابع مالی, اعتبارات کشاورزی, بانک کشاورزی, مدیریت اعتباراتچکیده
سهمیهبندی اعتباری و نحوه تخصیص منابع مالی در بخش کشاورزی از مهمترین مسائل مدیریت مالی بانکهای تخصصی محسوب میشود؛ زیرا محدودیت دسترسی به اعتبار میتواند بر ترکیب سرمایهگذاری، ظرفیت تولید و کیفیت بازپرداخت تسهیلات اثرگذار باشد. این پژوهش با هدف ارزیابی پویای سهمیهبندی اعتباری و شناسایی الگوهای تخصیص نامناسب منابع مالی در تسهیلات کشاورزی بانک کشاورزی ایران انجام میشود. رویکرد پژوهش بر تحلیل رابطه میان ظرفیت تأمین اعتبار، تقاضای مالی بخش کشاورزی، حجم تسهیلات تخصیصیافته و شاخصهای عملکرد اعتباری استوار است. در این چارچوب، سهمیهبندی اعتباری صرفاً بهعنوان کاهش یا محدودیت مبلغ تسهیلات در نظر گرفته نمیشود، بلکه میزان انطباق تخصیص منابع با نیازهای واقعی فعالیتهای کشاورزی، ظرفیت اقتصادی و توان بازپرداخت نیز مورد توجه قرار میگیرد. برای دستیابی به این هدف، دادههای واقعی و قابل استناد مربوط به تسهیلات و متغیرهای اقتصادی مرتبط در یک دوره زمانی مشخص گردآوری و در قالب یک چارچوب اقتصادسنجی پویا تحلیل میشوند. متغیرهای اصلی پژوهش شامل حجم اعتبارات کشاورزی، شکاف اعتباری، سرمایهگذاری بخش کشاورزی، ظرفیت تولید، شرایط اقتصاد کلان و شاخصهای مرتبط با کیفیت بازپرداخت تسهیلات است. نتایج مورد انتظار نشان میدهد که ارزیابی صرف حجم تسهیلات پرداختی نمیتواند معیار مناسبی برای سنجش کارایی سیاست اعتباری باشد و ترکیب، زمانبندی و جهت تخصیص منابع نیز باید همزمان مورد ارزیابی قرار گیرد. همچنین انتظار میرود تغییرات شرایط اقتصادی و محدودیتهای مالی، شدت سهمیهبندی اعتباری و میزان انحراف منابع از نیازهای واقعی بخش کشاورزی را در دورههای مختلف تحت تأثیر قرار دهد. یافتههای پژوهش میتواند مبنایی برای اصلاح نظام تخصیص اعتبارات بانک کشاورزی، بهبود اولویتبندی متقاضیان، کاهش تخصیص ناکارآمد منابع و ارتقای کیفیت پرتفوی اعتباری بانک فراهم کند. نوآوری اصلی پژوهش در پیوند دادن مفهوم سهمیهبندی اعتباری با تخصیص نامناسب منابع در یک چارچوب پویای مالی و بررسی آن در بستر بانک تخصصی کشاورزی ایران است؛ رویکردی که امکان ارائه شواهد کاربردی برای تصمیمگیری اعتباری و سیاستگذاری مالی در بخش کشاورزی را فراهم میسازد.
مراجع
Anh NT, Gan C, Anh DLT. Multi-market credit rationing: The determinants of and impacts on farm performance in Vietnam. Economic Analysis and Policy. 2022;75:159-173. doi:10.1016/j.eap.2022.05.008.
Balana BB, Mekonnen D, Haile B, Hagos F, Yimam S, Ringler C. Demand and supply constraints of credit in smallholder farming: Evidence from Ethiopia and Tanzania. World Development. 2022;159:106022. doi:10.1016/j.worlddev.2022.106022.
Olagunju FI, Adeojo RJ, Ayojimi W, Awe TE, Oriade OA. Causal nexus between agricultural credit rationing and repayment performance: A two-stage Tobit regression. AIMS Agriculture and Food. 2023;8(1):151-163. doi:10.3934/agrfood.2023008.
Zhao N, Lv D. Can joining the agricultural industry chain alleviate the problem of credit rationing for farmers? Agriculture. 2023;13(7):1382. doi:10.3390/agriculture13071382.
Ruml A, Parlasca MC. In-kind credit provision through contract farming and formal credit markets. Agribusiness. 2022;38(2):402-425. doi:10.1002/agr.21726.
Chakrabarti P, Kaur J. Zombie-lending during the pandemic in India: Did the Central Bank reduce credit misallocation concerns of forbearance? Journal of Policy Modeling. 2024;46(1):153-170. doi:10.1016/j.jpolmod.2023.11.010.
Timu AG, Shee A, Ward PS, You L. Evaluating the gendered credit constraints and uptake of an insurance-linked credit product among smallholder farmers in Kenya. Journal of Development Studies. 2025;61(3):336-356. doi:10.1080/00220388.2024.2404573.
Kpossou ARPA, Babadankpodji API, Gandonou E, Aoudji A, Zannou A, Biaou G. Importance of repayment capacity in the quantitative rationing of agricultural credit in Benin. Agricultural Finance Review. 2025;85(1):92-112. doi:10.1108/AFR-06-2024-0094.
Xu Y, Peng Z, Sun Z, Zhan H, Li S. Does digital finance lessen credit rationing? Evidence from Chinese farmers. Research in International Business and Finance. 2022;62:101712. doi:10.1016/j.ribaf.2022.101712.
Flatnes JE. Information sharing and rationing in credit markets. American Journal of Agricultural Economics. 2021;103(5):1590-1611. doi:10.1111/ajae.12116.
Feizizad F, Nessabian S, Moghaddasi R. Drivers of credit supply in Iran's agriculture: Symmetric or asymmetric relationship? AGRIS on-line Papers in Economics and Informatics. 2025;17(1):21-30. doi:10.7160/aol.2025.170102.
دانلود
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 مجله علمی مطالعات پژوهشی در مدیریت آینده

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.


